Janneke reflecteert tijdens expertsessie op onderzoek Circulaire Residentie in M4H Rotterdam
In opdracht van Rotterdam Circulair hebben Studio Ester van de Wiel, Catherine Visser (DaF-architecten) en Dutch Design Foundation onderzocht welke rol een Circulaire RE-sidentie kan vervullen binnen gebiedsontwikkeling Merwe-Vierhavens (M4H).
M4H is met 100 ha een gebied groter dan het centrum van Rotterdam. De Gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf willen M4H circulair ontwikkelen in lijn met haar doelen van energieneutraal gemeentelijk vastgoed, wat bijdraagt aan een klimaatadaptieve, circulaire en gezonde stad. Hierbij wordt gestreefd naar 50%
minder gebruik van primaire grondstoffen in 2030, en volledig circulair in 2050.
Op 22 juni werden in het Keilepand de belangrijkste inzichten gedeeld uit he onderzoek, en werd er gesproken over de impact van ontwerpkracht binnen de circulaire transitie van Rotterdam. Het was daarmee ook een informele aftrap van de circulaire residenties, die vooral ook de nadruk hebben op met elkaar ‘doen’, leren
en experimenteren.
Janneke was gevraagd om door de biomimicry lens een aantal reflecties te delen over het onderzoeksrapport en de gebiedsontwikkeling. Als je het over ontwerpkracht hebt, dan heeft de rest van de natuur alle oplossingen voor onze huidige uitdagingen al beproefd gerealiseerd. Hoe mooi zou het dan ook zijn als de
circulaire innovaties plaats vinden aan de hand van biomimicry’s Life’s Principles. Dit zijn in totaal 27 strategieën waarvan -omdat elk organisme en ecosysteem deze toepassen- we mogen aannemen dat het de winnende strategieën zijn om op planeet aarde te overleven en gedijen.
De circulaire economie gaat voorbij circulaire producten en materialen. Het is van belang hierin ook thema’s als energie, inclusiviteit en water mee te nemen. Janneke belichtte onder meer het potentieel van ‘Cities as a Forest’ (Project Positive) al overkoepelende visie en aanpak. Wat als M4H straks net zoveel zuurstof produceert,
verkoeling biedt en water zuivert als een gezond lokaal ecosysteem? Hierbij kijk je ook naar de ‘story of place’. Wat maakt deze plek ecologisch, maar ook cultuurhistorisch uniek? En, hoe kan dit M4H gebied vanuit haar essentie bijdragen aan het potentieel van (bewoners van) omliggende wijken, en aan Rotterdam in het
grotere geheel van de Provincie Zuid Holland, Nederland en de wereld? Dit kun je benaderen vanuit bijvoorbeeld thema’s als wijken in transitie, maar ook waterveiligheid en drinkwater-beschikbaarheid, of inclusiviteit en het creëren van condities waardoor omliggende wijken en hun bewoners mee ontwikkelen.
In het kader van de residenties kwam ook aan de orde het sub Life’s-Principle van ‘zelf-organisatie’. Denk bijvoorbeeld aan een bever, een ecosysteem ingenieur die een gebied naar zijn hand zet, waardoor veel andere organismen profiteren. Door de dam vertraagt het water, komt er zand bij en ontstaat vanuit zelf-organisatie van de
bever een kraamkamer voor onder andere vissen.
Omdat de circulaire residenties als kraamkamer voor circulaire innovatie worden gezien, ontstond er tijdens de bijeenkomst met elkaar een mooi gesprek of de circulaire residenties werken vanuit ‘opdracht’, ‘vraag’ en/of ‘zelforganisatie’ waarin de vraagstukken met elkaar in brede zin kunnen ontstaan. Gedeeld beeld was dat ruimte om te experimenteren en samen te leren van groot belang is. Juist daarin lijken de residenties en natuurlijke ecosystemen verrassend veel op elkaar.