Zouden dan dezelfde beslissingen worden genomen?
Vandaag (3 juli 2025) overweegt het kabinet of het ‘illegaal’ verblijven in Nederland opnieuw
strafbaar moet worden gesteld. Een beslissing die draait om wetgeving, maar vooral ook raakt aan de manier waarop we naar elkaar – en naar beweging – kijken. Want wat betekent het eigenlijk, om te zeggen dat een mens illegaal is? Wat zegt dat
over ons wereldbeeld? Misschien is het tijd om een ander perspectief toe te laten. Een perspectief dat niet uitgaat van controle, maar van samenhang. Niet van systemen die verdelen, maar van ecosystemen die verbinden. Wat als we ons laten inspireren door de natuur?
De natuur kent geen illegale kraanvogel
In de natuur is migratie geen uitzondering. Ze is een essentieel ritme van het leven. Vogels volgen het seizoen. Vlinders doorkruisen continenten. Gazelles trekken waar het gras nog groen is. Zelfs bomen migreren – langzaam, via hun zaden. Beweging is reactie op verandering. Het is adaptatie, geen overtreding. De natuur stelt geen paspoorten op. Ze vraagt slechts: draag je bij aan het geheel? Help je het systeem in balans te blijven? Het is een radicaal andere benadering dan de onze.
Grenzen zijn vloeibaar, relaties zijn leidend
In natuurlijke systemen zijn grenzen geen muren. Ze zijn zones van overgang, plekken van uitwisseling. Denk aan een kustlijn, of een bosrand – het zijn de meest biodiverse plekken op aarde. Waarom? Omdat daar ontmoeting plaatsvindt. Samenwerking. Innovatie. In de menselijke wereld worden grenzen vaak gezien als plekken waar bescherming eindigt. In de natuur zijn ze plekken waar nieuw leven begint.
De natuur werkt vanuit overvloed
In ecosystemen is er zelden sprake van verspilling. Alles wordt gebruikt, hergebruikt, gedeeld. Elke soort brengt iets in, en haalt er iets uit. De rijkdom zit niet in bezit, maar in verbinding. In samenwerking. En toch horen we in het debat over migratie vaak het woord ‘overvloed’ in negatieve zin: een overvloed aan migranten.Maar wat we in werkelijkheid zien, is iets anders: een overvloed aan talent, ervaring, veerkracht – die grotendeels onbenut blijft.
Sterker nog, veel mensen die hierheen zijn gekomen, mogen niets doen. Ze worden uitgesloten van werk, opleiding, betekenisvol contact. In plaats van hun bijdrage toe te laten, creëren we stilstand. Terwijl elk natuurlijk systeem weet: stilstand zonder functie is verlies.
Diversiteit is geen last – het is levensvoorwaarde
Een monocultuur is kwetsbaar. Een ecosysteem gedijt bij diversiteit – van soorten, functies, perspectieven. Migratie verrijkt. Ze introduceert nieuwe patronen, nieuwe verbindingen. Ze maakt systemen veerkrachtiger.
Juist in een wereld waarin we geconfronteerd worden met klimaatverandering, verlies aan biodiversiteit en sociale polarisatie, hebben we meer adaptief vermogen nodig – niet minder.
Wat als we opnieuw leren kijken?
In plaats van migratie te benaderen als iets dat gecontroleerd of gestopt moet worden, kunnen we leren kijken zoals de natuur dat doet: vanuit samenhang. Vanuit de vraag: wat is hier nodig om het grotere geheel gezond te houden? Niet elk systeem overleeft verstoring. Maar levende systemen – natuurlijke én menselijke – kunnen leren groeien van verstoring. Mits ze ruimte bieden. Mits ze luisteren. Migratie is geen fout in het systeem. Ze is een teken van beweging. Een uitnodiging tot vernieuwing. De vraag is niet: hoe stoppen we haar?
De vraag is: hoe bewegen we mee?